Een website die AI kan lezen: wat dat betekent voor ontwerp en bouw

Een pagina die er in de browser vol uitziet, kan bij een machine leeg aankomen. Het is geen fout in de code en geen fout in het ontwerp. Het volgt uit beslissingen die aan het begin van het ontwerp vallen en die niemand met kwade bedoelingen neemt.

Wat we erover weten

Vercel publiceerde in december 2024 samen met bureau MERJ metingen uit het eigen netwerk: in één maand telden ze 569 miljoen verzoeken van GPTBot en 370 miljoen van de crawler van Anthropic. Geen van de grote AI-crawlers voerde daarbij JavaScript uit. De scripts haalden ze wel op, maar ophalen en uitvoeren is niet hetzelfde.

De uitzondering is Googlebot, die een renderdienst heeft en ook Gemini voedt. De rest niet. Het zijn gegevens uit één netwerk, geen wet, en het gedrag van crawlers kan zonder aankondiging veranderen. Als grond voor beslissingen volstaat het: wat niet in de HTML van de server staat, bestaat voor de meeste machines niet.

Vier beslissingen die een pagina leegmaken

• Tekst in een afbeelding. Een kop die in de vormgeving is gezet, houdt de exacte typografie en ziet er beter uit. Een machine ziet er alleen een bestand in.
• Inhoud in tabbladen en uitklappers die pas na een klik wordt geladen. Specificaties, samenstelling, verzending. In de browser voorbeeldige orde, in de HTML van de server niets.
• Tekst die pas bij het scrollen verschijnt. De animatie is een effect, geen techniek, maar ze is meestal zo gebouwd dat pas een script de alinea in de pagina zet.
• Een pagina gebouwd op video, waarin de hele boodschap in de video loopt. Eronder blijven een kop van twee woorden en een knop over.

Geen van die vier dingen is op zichzelf slecht ontwerp. Drie ervan hebben we zelf ontworpen en daar staan we achter. Het verschil zit erin of dezelfde boodschap ook bestaat in tekst die van de server komt.

Een goede website ziet er goed uit voor een mens en is begrijpelijk voor een machine. Dat zijn geen tegenstellingen, er wordt alleen in een andere volgorde aan gedacht.

Het betekent niet saaie websites maken

De gebruikelijke reactie is dat de site zo wordt teruggebracht tot kale tekst. Zo is het niet. Animatie, video en grafische typografie mogen blijven. Het gaat erom daaronder een laag te hebben die dezelfde boodschap in gewone tekst draagt: de kop, de eerste alinea, bij een product de prijs en de beschikbaarheid.

In de praktijk is dat één extra vraag in het ontwerp. Overal waar een afbeelding, een video of beweging de boodschap draagt, vragen we waar hetzelfde in woorden staat. Komt er geen antwoord, dan wordt de tekst toegevoegd of bewust besloten dat die pagina er niet toe doet.

Hoe je het in een minuut controleert

Open op je pagina de broncode met Ctrl+U en zoek er een zin uit je eigen inhoud in. Staat die er niet, dan ziet de machine hem ook niet. Sneller is de controle van wat AI van een site ziet: je voert een adres in en ziet hoeveel woorden van de pagina overblijven zonder dat scripts draaien, en hoeveel daarvan menu en footer is.

Uitgebreider staat het in het artikel waarom een pagina vol tekst voor AI leeg kan zijn, met de bronnen bij die meting.

Wat dat betekent voor de briefing

Als je een nieuwe website laat maken, is het één zin in de briefing: de inhoud waar het ons om gaat, moet in de HTML van de server staan. Het klinkt technisch, maar het wordt beslist in het ontwerp, niet bij het coderen. Een layout die stoelt op het geleidelijk onthullen van inhoud wordt dan anders gebouwd of krijgt er een tekstlaag bij.

Bij de websites die wij bouwen is dat de standaard. De technische kant ligt bij het ontwikkeldeel van onze groep; wij doen wat daaraan voorafgaat: draagt de pagina haar boodschap überhaupt in woorden, of alleen in beelden.

Een mooie pagina die een machine als leeg leest, is geen goed gedaan werk. Het is werk waarbij één vraag niet is gesteld.